رستاق نیوز - آن روزها از برق و جریان الکتریسیته خبری نبود زمستانهای سرد و خشک کویر و تابستانهای گرم سوزان به صورت متوالی تکرار می شد.نه از کولر خبری بود ونه یخچالی که بتوان مواد غذائی را در آن نگهداری کرد .

 آب انبارها را درچله ی زمستان آبگیری می کردند تا درتابستان آب خنک داشته باشند و شاید خنک ترین جای آبادی در تابستانهای گرم ، راه پله های آب انبار بود که علاوه بر خنکی ، نم نیز داشت .

نگهداری مواد غذائی در زمستان راحتر بود هوای سرد ماندگاری مواد فاسد شدنی را به تاخیر می انداخت آنهائی که به اصلاح دستشان به دهانشان می رسید سر زمستون گوسفندی به زمین می زدند و گوشتش را ” قورمه ” می کردند تا ماندگاری بالائی داشته باشد .

برخی گوشت گوسفند را در “نسر” ترین جای خانه یعنی جائی که کمترین نور آفتاب وگرما به آن می رسید برسقف آویزان می کردند تا از مورچه ها و سایر حشرات موذی درامان باشد .

گذاشتن مواد غذائی در سبد بافته شده از ترکه های انار و آویختن آن به سقف یکی از رایج ترین راههای نگهداری مواد فاسدشدنی درزمستان بود . درتابستانها نیز این مواد در حوض خانه ها ، دهانه چاهها و یا “سرداب ها ” و “پاکنه ها ” آویزان می شد .

زیرزمین ها اغلب جای نگهداری محصولات کشاورزی به ویژه محصولات جالیزی بود . پرده ای از ماسه بادی را در کف زیر زمین پهن می کردند و خربزه وهندوانه ها را درردیفی منظم برروی آن می چیدند به یاد دارم نوعی هندوانه در شرف آباد کشت می شد که در اغلب زیرزمین ها تا صبح نوروز صحیح و سالم می ماند .

بعضی از محصولات کشاورزی باغی مثل انار نیز در باغات نگهداری می شد . گودالی در گوشه باغ حفر و انارها برروی هم تلنبار می شد و با علف های باغی یا برگ درخت انار روی آن را می پوشاندند و این انار ها نیز مدت مدیدی در گودال سالم می ماند به شرط آنکه دست موشان به آن ها نرسد .

برخی از محصولات نیز فراوری می شد انواع برگه های زردالو ، شفتالو ، اناردون ، انجیر خشک ، کشمش و… نیز با خشک کردن میوه ها بر مدت زمان نگهداری آن افزوده می شد .

لبنیات مهمترین تولید دامی مردم در فصل تابستان با خطر فساد همراه بود از یک طرف مورد حمله مورچه ها واقع  می شد واز طرف دیگر به خاطر گرمی هوا به زودی به ترشی می گرائید و نگهداری از آن را مشکل می کرد

ماست دان و یا همان جعبه چوبی که در تصویر می بینید حکم یخچال های امروزی را داشت و بیشتر محل نگهداری لبنیات مانند شیر وماست وپنیر بود هرچند مواد غذائی دیگری نیز درآن نگهداری می شد ازجمله این مواد گوشت ونخود کوبیده ای بود که از شام شب به جا می ماند و صبحگاهان مشتریان زیادی داشت و دراین جعبه ها جا خوش می کرد.

قصابان از جمله صنفی بودند که کار آنها در تابستان بسیار سخت بود اگر گوشتی می ماند و به فروش نمی رسید به زودی  فاسد می شد .قصاب های محل ما مشتریان ثابتی داشتند و به نظر می رسید کشتار آنها به گونه ای بود که ابتدا مشتریان را شناسائی و بعد اقدام به کشتار می کردند .

بعضی اوقات قصاب ها نیز گوشت هایی که به فروش نرفته بود را در وزن های مختلف مثل ۶ درم(۱۰۰ گرم )  ، ۱۲درم( ۲۰۰ گرم )  ،۲۵ درم ( ۴۰۰ گرم ) ،  سه دوازده درم ( ۶۰۰ گرم ) ، ۵۰ درم (۷۵۰ گرم ) و صد درم ( ۱٫۵ کیلو ) را در لنگ می پیچیدند و به صورت دوره گرد دراین محله و آن محله و این روستا و آن روستا دنبال مشتری می گشتند .(توضیح :  وزن ها تقریبی است )

همانگونه که گفتم تابستانها مشکل تر بود درماههای تیر ومرداد کار به جائی می کشید که بعضا قصابها برخی اسقاط مانند سیرابی را مجانی می بخشیدند .

سایر اصناف نیز کم وبیش با مشکل نگهداری مواد غذائی روبرو بودند . کمبود ظروف یکی از شایع ترین مشکلات مردم در روزگاران گذشته بودعمده ظروف سفالی بودند و ظروف مسین نیز در خانه ها کم وبیش به بضاعت صاحب خانه وجود داشت .

گاهی برای پختن یک آش یا چیز دیگری یک دیگ مسی از خانه ای به خانه دیگر می رفت و بعضی ها مثلا برای پختن رب انار در فلان دیگ باید هفته ها در نوبت باشند .

کوزه و سبو مهمترین ظروف برای آوردن آب از آب انبار های محل بود . شکستن کوزه ها و تنبیه های متعاقب آن خاطراتی است که برای بچه های امروز تکرار نخواهد شد .

  • نویسنده : محمد رضا قانع عزآبادی